• Mekong Chula

คราฟท์เบียร์กัมพูชา "รุ่ง" เพราะฮิปสเตอร์ไทย

Updated: Jul 28

อดิศร เสมแย้ม




อุตสาหกรรมคราฟท์เบียร์กัมพูชาขยายตัวอย่างรวดเร็ว แม้ตลาดเบียร์ของกัมพูชาจะเล็ก แต่ได้รับอานิสงส์จากนโยบาย (ไม่) ส่งเสริมการตั้งโรงเบียร์ขนาดย่อม (Microbreweries) ของไทย ทำให้การส่งออกของผู้ผลิตคราฟท์เบียร์กัมพูชา ส่วนใหญ่มีจุดหมายปลายทาง คือ ไทย เพื่อให้ฮิปสเตอร์ไทยได้ดื่มด่ำในรสชาติ และสุนทรียะของคราฟท์เบียร์สัญชาติไทย เมดอินแคมโบเดีย ที่ไม่สามารถขอรับเครื่องหมาย "OTOP" ได้


คราฟท์เบียร์ซึ่งได้รับอิทธิพลอย่างมากจากวัฒนธรรมฮิปสเตอร์ (Hipster) เข้าสู่ตลาดกัมพูชาในพ.ศ. ๒๕๕๐ จากความต้องการของนักท่องเที่ยวต่างชาติ และชุมชนชาวตะวันตก (Expatriate) ซึ่งตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ของนักดื่มชาวกัมพูชา ซึ่งเป็นคนรุ่นใหม่ ที่ต้องการสิ้มลองประสบการณ์ใหม่ๆในรสชาติที่แตกต่างและเป็นเอกลักษณ์ของคราฟท์เบียร์ ที่สำคัญ คือ รายได้ที่เพิ่มขึ้นเป็น ตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคม จนทำให้ตลาดคราฟท์เบียร์เฟื่องฟูอย่างรวดเร็ว


ปัจจุบันประเทศที่บริโภคเบียร์เฉลี่ย ๓๘.๖ ลิตรต่อคนต่อปีเช่นกัมพูชา มีบริวผับ (Brewpub) และโรงเบียร์ขนาดย่อม (กำลังผลิตไม่เกิน ๖ ล้านบาร์เรล/ปี) มากกว่า ๑๒ แห่ง กระจายอยู่ทั่วกัมพูชา ไม่ว่าจะเป็น พนมเปญ, สีหนุวิลล์, เสียมเรียบ, เกาะกง, กำปอต และพระตะบอง ส่วนใหญ่ตั้งขึ้นโดยชาวต่างชาติ เช่น Riel Brewing & Distilling, Himawari Microbrewery, Tawandang German Brewery, Munich Microbrewery, Flowers Nanobrewery และ Cerevisia Craft Brewery ด้วยการนำเทคนิคการต้มเบียร์จากประเทศแถบยุโรป แต่รังสรรค์ส่วนผสมที่เป็นวัตถุดิบท้องถิ่น (Traditional) เพื่อสร้างความแตกต่างของรสชาติที่เป็นอัตลักษณ์ในแบรนด์ของตน เช่น ข่า ตะไคร้ หรืือแม้แต่ ถั่วดำ


ตลาดเบียร์ของกัมพูชาไม่ต่างจากไทยที่ส่วนใหญ่เป็นลาเกอร์ (Lager Beer) ร้อยละ ๘๒ อยู่ในตลาดเบียร์ทั่วไปหรือตลาดแมส แบรนด์อันดับหนึ่งที่เคลมว่ามีส่วนแบ่งตลาดถึง ร้อยละ ๖๖ คือ Angkor ของ Cambrew บริษัทลูกของ Carlsberg A/S ซึ่งมีโรงงานตั้งอยู่ที่สีหนุวิลล์


ความท้าทายของผู้ผลิตคราฟท์เบียร์กัมพูชา ไม่ใช่การแข่งขันสูงจากการมีคราฟท์เบียร์ใหม่ๆจำนวนมากออกสู่ตลาด แต่ทำอย่างไรจะโน้มน้าวใจให้ชาวกัมพูชาจ่ายเงินค่าคราฟท์เบียร์ แก้วละ ๓-๓.๕๐ เหรียญสหรัฐ เทียบกับเบียร์ทั่วไปที่ขายอยู่ในท้องตลาด ที่มีราคาขวดละ ๐.๕๐ - ๑ เหรียญสหรัฐ โดยใช้กลยุทธ์ไมว่าจะเป็นการจัดเทศกาลเบียร์ประจำปี เช่น Taste of Phnom Penh หรือกิจกรรมต่างๆ การขยายช่องทางการขายไปยังช่องทาง Off-Premise นอกจากช่องทาง On-Premise ในร้านอาหาร โรงแรม และผับ รวมทั้งการตั้งสมาคมผู้ผลิตเบียร์แห่งกัมพูชา


เมื่อเทียบกับไทยหรือเวียดนามแล้วตลาดคราฟท์เบียร์ในกัมพูชายังไม่อิ่มตัวจากการท่องเที่ยวและจำนวนชาวต่างชาติที่เพิ่มขึ้น ที่สำคัญ คือ การเติบโตของชนชั้นกลาง (Middle Class) และความเป็นเมือง อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จในการนำคราฟท์เบียร์เข้าสู่ตลาดไม่ง่ายนัก นอกจากคุณภาพของเบียร์ ซึ่งผู้ผลิตเบียร์ต้องนำเข้าวัตถุดิบ เช่น ฮอป และยีสต์ จากออสเตรเลีย เยอรมนี หรือนิวซีแลนด์ แต่การนำเข้าในปริมาณน้อยทำให้มีต้นทุนสูง จนต้องรวมตัวกันสั่งซื้อในจำนวนปริมาณมาก เพื่อลดค่าใช้จ่าย นอกจากประสบปัญหาเรื่องแรงงานกัมพูชาที่ไม่มีประสบการณ์ในอุตสาหกรรมนี้แล้ว การขึ้นภาษีเบียร์ที่ผลิตในประเทศจากร้อยละ ๒๐ เป็นร้อยละ ๓๐ ใน พ.ศ. ๒๕๕๙ ยังทำให้ผู้ผลิตคราฟท์เบียร์ ต้องปรับรูปแบบธุรกิจใหม่เพื่อให้มีผลกำไร ไม่ว่าจะเป็น การสร้างเบียร์รสชาติใหม่ๆจากวัตถุดิบในท้องถิ่น เช่น น้ำผึ้ง ของ Cerevisia หรือ มะพร้าวคั่ว ของ Riel


การเพิ่มภาษีทำให้กัมพูชาเป็นแหล่งผลิตเบียร์ที่มีอัตราภาษีสูงกว่าไทย ซึ่งอยู่ที่ร้อยละ ๒๒ แต่ก็ยังต่ำกว่าของเวียดนาม ซึ่งอยู่ที่ร้อยละ ๖๐ แต่จากการที่กฎหมายไทยไม่เอื้อต่อการตั้งโรงเบียร์ขนาดย่อม จากข้อจำกัดทั้งทุนจดทะเบียน และปริมาณการผลิตต่อปี ทำให้ผู้ผลิตคราฟท์เบียร์สัญชาติไทยกว่า ๓๐ ราย ย้ายฐานไปผลิตในต่างประเทศ โดยเฉพาะในกัมพูชา เช่น Stone Head Brewery, Outlaw Brewing, และ Yodbeer


กัมพูชายังเป็นฐานการผลิตคราฟท์เบียร์ให้สิงคโปร์ที่มีค่าจ้างแรงงานสูง ทำให้ผู้ผลิตคราฟท์เบียร์ในกัมพูชาสามารถขยายตลาดจากการส่งออก โดยร้อยละ ๙๐ ของคราฟท์เบียร์ที่ผลิตในกัมพูชามีปลายทางอยู่ที่สิงคโปร์และไทย Kingdom Brewery เป็นโรงงานผลิตคราฟท์เบียร์ในพนมเปญที่ตั้งขึ้นโดยชาวอเมริกันเมื่อ พ.ศ. ๒๕๕๒ นอกจากจะส่งออกไปยังออสเตรเลีย และยุโรป โดยมีสหราชอาณาจักรเป็นตลาดใหญ่ และมีแผนจะเจาะตลาดเอเชียมากขึ้น การผลิตของ Kingdom Brewery ยังเป็นแบ็กเอนด์ สำหรับผู้ผลิตคราฟท์เบียร์กว่า ๓๐ ราย ทั้งในไทย ฮ่องกง สิงคโปร์ และฟิลิปปินส์ แต่ร้อยละ ๙๐ ของกำลังผลิตเป็นการผลิตตามสัญญาที่ทำไว้กับไทยและสิงคโปร์ เช่น Siam Brew Brothers ของไทย เจ้าของแบรนด์ Yaksa, Space Craft และ Triple Pearl


ความนิยมของคราฟท์เบียร์ในไทยเป็นเทรนด์ที่สัมพันธ์กับไลฟ์สไตล์การบริโภค และความเป็น ฮิปสเตอร์ของคนเจนเนอเรชั่นวาย หรือ Gen-Y แต่ข้อจำกัดทางกฎหมายที่ไม่เปิดโอกาสให้นักต้มเบียร์สามารถผลิตคราฟท์เบียร์ได้อย่างถูกกฎหมาย ทางออกของนักธุรกิจสายฮิปสเตอร์ที่ไม่อยากอยู่ใต้ดินอีกต่อไป คือ การไปลงทุนตั้งโรงงานหรือจ้างโรงงานผลิตคราฟท์เบียร์สัญชาติไทยที่กัมพูชาส่งออกกลับมาขายในไทย และมีส่วนผลักดันให้กัมพูชา กลายเป็นฐานการผลิตคราฟท์เบียร์สำคัญของอาเซียนไปในที่สุด


อ้างอิงจาก

:

Anith Adilah Othman, “For the love of Craft Beer”

Khmer Times, November 30, 2018

https://www.khmertimeskh.com/554511/for-the-love-of-craft-beer/

“Brewing up nicely: Cambodia’s rapidly growing taste for craft beer”

The Cambodia Daily, May 13, 2019

https://english.cambodiadaily.com/business/brewing-up-nicely-cambodias-rapidly-growing-taste-for-craft-beer-148999/

Hor Kimsay, “Beer tops advertising budgets"

The Phnom Penh Post, March 20, 2017.

https://www.phnompenhpost.com/business/beer-tops-advertising-budgets

“Cambodia's Kingdom crafts niche as regional brewer”

Nikkei Asian Review, Jun 5, 2017

https://asia.nikkei.com/Business/Cambodia-s-Kingdom-crafts-niche-as-regional-brewer

.

© 2019 by Mekong Studies Center